Dieta u zwierząt

Alergie i nietolerancje pokarmowe to coraz powszechniej występująca dolegliwość nie tylko wśród ludzi, ale również u naszych psów i kotów. Pomimo, iż postęp w dziedzinie medycyny jest imponujący, wciąż nie mamy całkowicie skutecznej metody na alergie, a ich diagnostyka i leczenie przysparzają wiele trudności. Lekarze weterynarii w wielu wypadkach nie są w stanie zdiagnozować konkretnego schorzenia - może to wskazywać na uczulenie i wówczas pierwszą rzeczą jest zidentyfikowanie składnika, który je wywołuje. Najlepszym sposobem  przeciwdziałania alergiom i nietolerancjom pokarmowym jest przeprowadzenie diety eliminacyjnej u psa lub kota, opierającej się na  jednym źródle białka.

 
Bardzo często terminy „alergia” i „nietolerancja pokarmowa” używane są jako swoje synonimy, choć oznaczają dwie zupełnie inne dolegliwości. Pomiędzy alergią, a nietolerancją pokarmową istnieje zasadnicza różnica, a bardzo często te dwa pojęcia są mylone. Przykładowo, Twój pies lub kot może mieć problemy zdrowotne z powodu wypicia mleka, zarówno z powodu nietolerancji laktozy, jak i z powodu alergii na białko mleka. Jeśli objawy są widoczne tuż po spożyciu nowego pokarmu, wskazuje to raczej na nietolerancję niż na alergię pokarmową. Alergia pokarmowa to nieprawidłowość w funkcjonowaniu układu immunologicznego – zaburzona reakcja immunologiczna organizmu na substancje zewnątrzpochodne zwane alergenami. Mechanizmy obronne organizmu nieprawidłowo i nadmierne reagują na czynniki zwane alergenami. Alergia oznacza więc przypadłość, w której organizm broni się przed czynnikami, które w rzeczywistości zazwyczaj mu nie zagrażają.

Niestety, nie ma pewnej metody, która mogłaby jednoznacznie wskazać substancję uczulającą w przypadku danego psa czy kota. Jest to zjawisko dość niebezpieczne, mogące w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do śmierci w wyniku wstrząsu anafilaktycznego.

Alergia może wystąpić na każdym etapie rozwoju zwierzęcia – młodego, dorosłego, w każdym wieku, aczkolwiek najczęściej pojawia się u zwierząt młodych, między 6 miesiącem a 4 rokiem życia.

Alergenami w kociej i psiej diecie mogą być:

    - białka zwierzęce

    - złożone glikoproteiny

    - węglowodany

     barwniki, środki konserwujące - sztuczne substancje i ulepszacze.

Najbardziej predysponowanymi do alergii pokarmowych są zwierzęta z takimi dolegliwościami jak:

    - infekcje, które zwiększają przepuszczalność błony śluzowej przewodu pokarmowego

    - infekcje uszkadzające błonę śluzową przewodu pokarmowego (wirusowe, bakteryjne)

    - inwazje pasożytów jelitowych

    - inne choroby na tle alergicznym

Alergie pokarmowe można podzielić na dwa rodzaje:

    alergię zależną, przy której mamy natychmiastową reakcję organizmu na spożyty pokarm. Alergia ta jest uzależniona od czynników genetycznych. Do najczęściej spotykanych objawów należy zaczerwienienie oraz obrzęk skóry, wysypka, a także biegunki, bóle brzucha czy wzdęcia.

    alergię utajoną, późną, przy której reakcja organizmu na alergen nie ujawnia się od razu. Objawy mogą wystąpić od kilku godzin do nawet kilku dni od zjedzenia alergenu. Do najczęstszych symptomów należą problemy z układem pokarmowym oraz problemy dermatologiczne.

Najczęstszymi przyczynami alergii są:

    68%: wołowina, nabiał, pszenica

    25%: kurczak, jaja, jagnięcina, soja

    4%: kukurydza, ryż

Mamy również drugą przypadłość zwaną nietolerancją pokarmową, która jest często błędnie mylona z alergią pokarmową. Nietolerancja pokarmowa to nadwrażliwość organizmu zwierzęcia na określony składnik pokarmowy, który przez inne zwierzęta jest dobrze znoszony. Nietolerancja jest nadmierną, lecz fizjologiczną odpowiedzią organizmu na daną substancję. Związane z nią objawy występują z powodu zaburzeń metabolicznych oraz oddziaływania na organizm toksycznych składników zawartych w diecie psa lub kota. Nie ma ona w ogóle związku z układem odpornościowym zwierzęcia - jak w przypadku alergii. Objawy są z reguły powtarzalne, np. biegunka lub wymioty po spożyciu pokarmu, zawierającego nietolerowany składnik. Nietolerancja może wystąpić w różnym wieku, co może wskazywać na jej podłoże genetyczne. Składnikiem nietolerowanym może być np. laktoza (cukier mlekowy) lub gluten (białko znajdujące się w niektórych zbożach), choć może być ich znacznie więcej.

Obie dolegliwości leczy się za pomocą diety eliminacyjnej. Jest to zazwyczaj długi proces wymagający konsekwencji, ponieważ nie od razu uda się zidentyfikować problematyczny składnik. Na ogół trwa on od 6 do 12 tygodni. W tym okresie stosuje się restrykcyjny sposób żywienia, którego należy ściśle przestrzegać. W przeciwnym razie stosowanie diety eliminacyjnej mija się z celem. Pamiętajmy, by nigdy nie usuwać z diety psa czy kota zapobiegawczo ważnych składników odżywczych bez potwierdzenia nietolerancji czy alergii - może to przynieść więcej szkody niż pożytku. Dopiero po obserwacji i  potwierdzeniu przez weterynarza, że nasz zwierzak nie toleruje danego pokarmu wprowadzamy dietę eliminacyjną, lub odpowiednie leczenie.